Ekonomi [12.12.02]

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Nurettin Yıldırak, hükümet programında yer alan tarım ile ilgili en tehlikeli planının özelleştirmeler ve tarımsal ürün ticaretinden devletin çekilmesi maddesi olduğunu ifade ederek, tüm bunların hayata geçirilmesi ile üreticinin yabancı sermaye ile karşı karşıya kalacağına dikkat çekti.

Hükümet programında tarıma ilişkin planlardaki önemli noktaları değerlendiren Yıldırak, tarımda mutlaka devlet müdahalesi ve desteğine ihtiyaç olduğunu vurgulayarak, “Türkiye’de tarıma destek olan ve kaynak sağlayan mekanizmaların ortadan kalkması ile tarım sektörünün önemli bir bölümü finansman kaynağı bulamaz noktaya gelecek. Üstelik Türkiye’nin kendine özgü özellikleri var. Tarımsal üretim ve ticareti henüz organize olmuş durumda değil, üretim risklerinden doğan kayıpları karşılayacak bir sigorta sistemi mevcut değil, işletmeler küçük. Bu yapıda üretim yapan üreticilerin serbest piyasa koşullarında ayakta kalması neredeyse imkânsız” değerlendirmesinde bulundu.

İhtiyaçlar kimin umurunda

Yıldırak, bu iktidar döneminde özelleştirileceği kesin olan KİT’lerin devlet elinden çıkarılması ile üreticinin yabancı sermaye ile karşı karşıya kalacağını vurguladı. Üreticilerin ürettiği ürünün maliyeti ve emeği göz önüne alınmadan yabancı sermayenin isteklerine ve çıkarlarına göre ürün fiyatlarının belirleneceğini dile getiren Yıldırak, bu şekilde Türkiye’nin kendi ihtiyaçlarına ve çıkarlarına göre değil, yabancı sermayenin istekleri ve çıkarlarına uygun ürünlerin yetiştirileceğinin altını çizdi. Özelleştirmelerin sadece üretici açısından değil, Türkiye ekonomisi açısından büyük olumsuzluklar doğuracağına dikkat çeken Yıldırak, şu an KİT’lerin içinde olduğu zarardan daha büyük zararların doğacağını ifade etti. Yıldırak, üretici ile özelleştirilen kuruluş arasında sözleşmeli tarım modelinin ortaya çıkacağına işaret ederek, yerli ve yabancı büyük tarım şirketlerinin tarımda üretimden tüketime her aşamaya hakim olacağını söyledi.

Ziraat Bankası’nın daha özelleştirilmeden tarımı büyük oranda ilgi alanından çıkardığını dile getiren Yıldırak, böylece tarımın büyük ölçüde örgütlü finansman kaynağından mahrum bırakıldığını ifade etti.

Yıldırak, yapılacak özelleştirmelerle Türkiye’de üreticinin temel dayanağı olan tüm yapılanmaların tahrip edilerek, üreticinin yabancı sermaye karşısında tamamen korumasız bırakılacağını belirterek, tarımda başlatılan tahribatın bu hükümet döneminde tamamlanacağını söyledi.

KENDİLERİNE FARKLI BİZE FARKLI

Türkiye’de tarımda tüm destekleri kaldırarak, üreticiye kredi sağlayan Ziraat Bankası’nın tarımsal KİT’lerin özelleştirilmesi gibi politikaları dayatan ülkeler ise kendi ülkelerinde tarımı her yönüyle destekliyorlar. Almanya’da Tarımsal Kredi Bankası ile Tarımsal Kredi Kooperatiflerinin üst kuruluşu olan Alman Kooperatifler Bankası (Deutche Genossenschaftbank), tasarruf sandıkları ve çok sayıda kooperatif bankası ile bir kısım bankalar da tarıma kredi vermekte.

Fransa’da Les Caisses Locales de Credit Agricole, Les Caisse Regionale de Credit Agricole, İtalya’da Özel Tarımsal Kredi Enstitüleri, Normal Kredi Enstitüleri, Kırsal Sandıklar ve Yerel Yönetim Sandıkları ve Banca Nazionale Dell’Agrıcoltura tarıma kredi veren kuruluşlar arasında yer almakta.

Hollanda’da Kooperatif Bankacılığı ve Rabobank, İsveç’te İsveç Genel İpotekli Bankası ve Tarım Sandıkları, Norveç’te Devlet Küçük Çiftçi Bankası, Norveç Tarım ve Orman Kredisi Birliği, Norveç İpotekli Krediler Birliği, Tasarruf Sandıkları, Tarımsal İşletme Kredileri Sandığı tarımı kredilendiren kuruluşlar.

Başa dön

Nükleer yine gündemde

Hükümetin enerji politikası, daha önceki hükümetlerin devamı olacak. Yeni Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler katıldığı ilk toplantıda bu konuda ısrarcı olacaklarını belirtirken, Sanayi ve Ticaret Bakanı Ali Coşkun ise nükleer santral kuracaklarını söyledi. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı Yusuf Günay’ın görevlerini anlatan konuşması hükümete bir mesaj olarak yorumlandı.

Bu yıl ikincisi düzenlenen “Türkiye Enerji Forumu”nda hükümetin yeni bakanları enerji politikalarını anlattılar, yabancı şirketlerin temsilcileri de beklentilerini dile getirdiler. Forum Başkanı Neslihan Gökdemir’in protokolde yer almalalarına karşılık MGK üyelerini selamlayarak başladığı konuşmasının ardından ilk kez bir toplantıya katılan yeni Enerji Bakanı Güler, hükümetin enerji stratejisini anlattı.

ANAP’a suçlama

Piyasa ekonomisinde ısrar edeceklerini ve özelleştirmeleri tamamlayacaklarını vurgulayan Güler, “Kabinedeki diğer arkadaşlar adına konuşamam ama ben ulusal kaynaklara dayalı bir enerji politikasından yanayım” dedi. Elektrik fiyatlarının yüksekliğinden enerjide yaşanan birçok soruna değinen yeni bakanın bunların sorumluları olarak geçmiş dönemi, özellikle de Enerji Bakanlığı’nın ANAP’ın elinde olduğu zamanları işaret etmesi ise dikkat çekiciydi. Bürokratların imza atmaktan çekinir hale geldiğini anlatan Güler, “Biz bürokratlarımızın arkasında sonuna kadar duracağız” diye konuştu. Elektrik fiyatlarındaki yüksekliğin ise daha önce yapılan anlaşmalardaki birtakım hatalardan kaynaklandığını söyleyen Güler, “Biz özellikle sanayinin önündeki en büyük engel olan yüksek enerji fiyatını aşağı çekmek istiyoruz. Bununla ilgili çalışmalarımız son noktasına gelmek üzere. Üretimin önündeki en büyük engel olan enerji fiyatını aşağı çekeceğiz. Bunu zaten seçim beyannamesinde de söylemiştik. Söz namustur, bunu yerine getireceğiz” dedi.

Nükleer ısrarı

Güler’in yerli kaynaklara yönelme konusundaki ısrarına karşın kabine arkadaşı Bakanı Ali Coşkun uluslararası sermayenin yatırımlarının daha önemli olduğunu vurguladı. Coşkun, yabancı yatırımcıların enerji alanında Türkiye’de yatırım yapmalarını beklediklerini belirterek, “Geçmişte olumsuzluklar olmuştur, lütfen bu olumsuzlukları unutalım. Yeni dönemde yeni şartlarla kendilerini Türkiye’de yatırım yapmaya davet ediyorum” dedi.

Ali Coşkun, tedbiri aldıktan sonra her türlü enerji kaynağını da kullanacaklarını söylemesi, nükleer enerjinin AKP’nin gündeminde olduğunun mesajı oldu. Nitekim nükleer santral kurup kurmayacaklarına ilişkin bir soruya Coşkun, “Elbette kuracağız” dedi. Üstelik nükleer santralın dünyanın en tehlikeli yakıtlarından birisi olarak bilinen toryum üzerine kuracaklarını anlatması, çevrecilerin tepkilerini şimdiden çekti. Çevre konusundaki kaygıları anladıklarını ve tedbir alacakların iddia eden Coşkun, sanayicilere de enerji konusunda vaatlerde bulundu.

Hükümetin makro politikaları belirlemesine karşılık uygulayıcıların ve denetçilerin kendileri olacağının altını çizerek söze başlayan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı Yusuf Günay ise konuşması boyunca daha çok kendi görevlerini hatırlattı.

Günay’ın bu vurgusu, iktidarının ilk günlerinde üst kurulları hedef alan hükümetin bakanlarına da bir mesaj niteliğindeydi.

Başa dön

Verimli topraklar ekinsiz kaldı

Nuri Aysever

Tarımsal verimlilikte önemli topraklara sahip olan Bursa’da ekilebilir arazilerin yüzde 30-40’ı boş kaldı. Ekim yapılan alanların yaklaşık yüzde 50’si ise ekonomik kriz nedeniyle gübrelenemedi.

Ekonomik kriz ve tarım sektöründe uygulanan IMF politikaları tarımı derinden etkiledi. Karacabey Ziraat Odası Başkanı Nuri Karaca’nın verdiği bilgiye göre, Bursa ve çevresinde sulu tarım bitme noktasına geldi. Tahıl üretimi de zorlukla sürdürülebiliyor. Karacabey’de 150 bin dekar arazinin ancak 120 bin dekarında buğday ekimi yapılabildi. Ekim yapılan tarlaların önemli bir bölümü ise gübrelenemedi. DGD ödemelerinin de halen yapılmadığını bildiren Karaca, “Biz indirim beklerken mazot fiyatları bayrama girerken zamlandı” dedi. Mustafa Kemal Paşa Ziraat Odası Başkanı Mehmet Cevher de, bölgelerindeki 120 bin dekar arazinin yaklaşık 80-90 bin dekarında ekim yapılabildiğini anlattı. Buğday ekim döneminin ekim-kasım ayları olduğuna işaret eden Cevher, DGD ödemelerinin yapılması durumunda üretime dönük olacağını, aksi taktirde ise çiftçinin cep harçlığından ibaret kalacağını ifade etti. Mazot ve gübre fiyatlarının fahiş oranlarda zamlandığını kaydeden Cevher, 1 dekar arazinin ekim maliyetinin 50 milyon liradan başladığını, hasat dönemi de dahil edildiğinde bu rakamın 100 milyon lirayı bulduğunu söyledi. Yenişehir Ziraat Odası Başkanı Mustafa Özdemir de, üreticilerin hayal kırıklığına uğratıldığını belirtti.

Başa dön