Ekonomi [12.07.06]

IMF, esnek çalışmadan bölgesel asgari ücrete kadar bir dizi uygulamanın hayata geçirilmesini istiyor.

Hükümet üyelerinin birçok kez “IMF’den yakında kurtulacağız” açıklamaları yapmış olmalarına rağmen IMF talimatlarını sürdürüyor. Daha önce de gündeme gelen bir dizi ‘talimatı’ yineleyen IMF, bir taraftan son üç yılda ekonomide önemli adımlar atıldığını savunuyor; öte yandan ise her biri işçi ve emekçilere yeni bir saldırı olan kararların alınmasını istiyor.

İşten çıkarmaların kolaylaştırılmasını isteyen IMF, Türkiye’de asgari ücreti çok yüksek buluyor ve bölgesel asgari ücret uygulamasına geçilmesini istiyor. Türkiye’de işsizlik sorununun yüksek kıdem tazminatları yüzünden çözülemediğini savunan IMF uzmanlarına göre, patronlar ödedikleri “yüksek kıdem tazminatı” nedeniyle çıkardığı işçinin yerine yeni eleman alamıyor.

IMF’ye göre sorunun çözülememesinin temelinde Türkiye’deki işgücü piyasasının katı kuralları var.

IMF’nin talimatları

* Kıdem tazminatları düşürülsün

IMF Türkiye’de işten çıkarmanın kolaylaştırılmasını istiyor. Bunun için de kıdem tazminatının azaltılması gerektiği belirtiliyor. Büyümenin istihdama yansıtılamamasının en temel nedeni olarak tanımlanan kıdem tazminatının, işten çıkarılanlar yerine yeni eleman alınmasına engel olduğu iddia ediliyor.

* Asgari ücret düşürülsün

IMF Birinci Başkan Yardımcısı Anne Krueger’a göre, Türkiye’de asgari ücret yüksek. IMF tarafından yapılan analizlere göre Türkiye satın alma gücü paritesine göre yapılan karşılaştırmada asgari ücrette bir çok ülkeyi geride bırakıyor. Türkiye’de asgari ücret Malta, Fransa, ABD ve İspanya gibi ülkelerin çok üzerinde.

* Bölgesel asgari ücret uygulansın

IMF maliyetlerin azaltılması ve gelir dağılımı daha düşük illerde daha çok istihdam yaratılabilmesi için Türkiye’de bölgesel asgari ücretin uygulanmasını istiyor. IMF uzmanları İstanbul ile Hakkari’de hayat pahalılığının eşit olmamasını buna gerekçe gösteriyor.

Açlık sınırı 754 YTL’ye çıktı

Türkiye Kamu-Sen, 4 kişilik ailenin geçen ayki yoksulluk sınırını bin 963 YTL 44 YKr olarak hesapladı. Açlık sınırı ise 754 YTL’ye yükseldi.

Türkiye Kamu-Sen’in hesaplamalarına göre, Mayıs 2006’da bin 963 YTL 65 YKr olan 4 kişilik ailenin yoksulluk sınırı, 21 YKr azalarak, geçen ay bin 963 YTL 44 YKr oldu. Açıklamaya göre, çalışan tek kişinin açlık sınırı ise aynı dönemde 4 YTL 77 YKr (yüzde 0.64) artarak, 749 YTL 37 YKr’den 754 YTL 14 YKr’ye yükseldi.

Türkiye Kamu-Sen’den yapılan açıklamada, geçen ay 4 kişilik ailenin ortalama gıda ve barınma harcamalarının 734 YTL 58 YKr olduğu belirtilerek, 803 YTL 58 YKr ortalama maaş alan memurun, gelirinin yüzde 91.41’ini yalnızca bu kalemlere ayırmak zorunda kaldığı ifade edildi.

Açıklamada, “Ortalama ücretle geçinen bir memur ailesinin ulaşım,sağlık, eğitim, haberleşme, giyim gibi diğer zorunlu ihtiyaçlarını karşılaması için maaşından geriye yalnızca 69 YTL kalmıştır” denildi.

Başa dön

Asgari ücret astronomİk!

Ümit Kartal / Yakup Aslandoğan

Kayseri Organize Sanayi Bölgesi’nde çalışan işçiler asgari ücretin açılık sınırının üzerine çıkartılmasını istediler.

İşçiler, asgari ücreti nasıl değerlendirdiklerine ilişkin sorumuza “Astronomik!’ yanıtını verdiler. Ekonomide yaşanan son gelişmelere ilişkin görüştüğümüz işçiler, açlık sınırını da asgari ücreti de belirleyenlerin aynı kişiler olmasının komik olduğunu, hükümetin asgari ücret konusunda verdiği sözleri yerine getiremediğini ifade ettiler. Aylık 450 YTL civarında ücret aldıklarını söyleyen işçiler, “Hükümet hep zengin için çalışıyor, zenginler hükümeti olmuş bunlar”dediler.

“Ev kirası var, çocukların okul masrafı var. Evde başka çalışan da yoksa bu paraya geçinmek çok zor” diye konuşan işçiler, asgari ücretin en az 700-800 YTL olması gerektiğini ifade ettiler. “Sendikalara güvenmedikleri için üye olmak istemediklerini ifade eden OSB işçileri asgari ücretle ilgili hükümetten beklentilerini ise şu sözlerle dile getirdiler: “Başbakan hep süpriz yapacağım diyor ya, olur da bir süpriz yaparlar diye bekliyoruz. Ama nedense yapılan süprizler bizi pek eğlendirmiyor. Hep kötü süpriz yapıyorlar.”

Açlık sınırının üstünde olsun

Köksal isimli işçi, “ Mücadele etmek için birlik lazım. Bizde de birlik yok.Yan yana gelince bile hemen vardiyalar dağıtılıyor” diye konuştu. Arkadaşları da Köksal’a katılıyor ama, Türkiye’nin birçok ilinde işçiler tarafından hükümete asgari ücretle ilgili mektuplar gönderildiğini söylediğimizde hepsi böyle bir şeyin taleplerini duyurmak için çok iyi olacağını söylüyorlar.

Lokman ve Oğuzhan isimli işçiler, yaz döneminde harçlık biriktirmek için işçilik yaptıklarını diye getirdiler. Asgari ücretle 100 işçilik bir kanepe fabrikasında çalıştığını söyleyen Lokman, üniversiteye hazırlanıyor. Oğuzhan, ekonomideki dalgalanmaların bir kaç devlet tarafından organize ediliğini belirterek, “Nasıl ki eleği sallarsın küçük parçalar aşağı dökülür, biz de öyleyiz küçük devletler aşağı dökülüyor” dedi.

Asgari ücretin söylenen açlık sınırının üstünde olması gerektiğini söyleyen Lokman, çözümün kaynakların iyi kullanılması ve ülkenin zenginleşmesiyle olacağını, böylece iş imkanlarının da artacağını kaydetti.

Başa dön

Elektrik konutta zamlanıyor,
sanayide iniyor

Elektrik dağıtım bölgelerinin özelleştirilmesi sonrasında konutta kullanılan elektriğin fiyatı artacak, sanayide kullanılan elektriğin fiyatı ise düşecek. OECD ülkelerinde sanayi elektriğinin konuttan daha ucuz olduğuna dikkat çeken yetkililer, aynı uygulamanın özelleştirmelerle birlikte Türkiye’de de başlayacağını söyledi. İlk yıl şu anki tarife üzerinden belirlenecek fiyatlar, sonraki yıllarda azar azar zamlanacak. Yapılan hesaplamalara göre, beşinci yılın sonunda konutlara uygulanan bugünkü tarifenin, iki katına ulaşılacak. Aynı dönemde sanayinin kullandığı elektrik fiyatları ise düşürülecek. Bu hesaplar diğer maliyet unsurlarının sabit kalması durumunda geçerli olacak. Yani enflasyon tahminden fazla artarsa ya da doğalgaz gibi üretim girdileri daha da yükselirse elektrik fiyatları iki katın üzerinde de zamlanabilecek.

EPDK onayı bekleniyor

Dağıtım bölgelerine yönelik ihaleler için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) tarife onayı ve yönetmelikleri bekleniyor. Bunlar hazır olduğunda Özelleştirme İdaresi, işletme hakkı devir sözleşmeleri yaparak ilk ihale ilanlarını verecek. İlk etapta İstanbul’un iki yakası, Ankara, Konya, Trakya gibi bölgeler özelleşecek.

‘Fiyatların düşeceği iddiası yalandır’

“Özelleştirme sonrası enerjinin birim maliyetinin ve tüketiciye yansımasının düşeceği” iddialarının “yalan” olduğunu kaydeden Kamu İşletmeciliğini Geliştirme Merkezi Vakfı (KİGEM) Genel Sekreteri Ayla Yılmaz, son yaşanan gelişmelerin örnek oluşturduğunu söyledi. Enerjinin pahalılaştığının yap işlet devret ve yap işlet santrallarıyla açık olduğunun altını çizen Yılmaz, enerjide kamu santralların kapasitelerinin düşülüp, özel santralların enerjilerinin artırıldığını da dile getirerek, son örneklerin halkın kullandığı enerjinin maliyetlerinin düşmeyip, artacağını gösterdiğini söyledi.

‘Özelleştirmenin sonucu bu’

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Ankara Şubesi Başkanı Ramazan Pektaş da evlerde kullanılacak elektriğin pahalılaşıp, sanayide kullanılacak olanın düşmesinin, özelleştirmenin genel mantığı paralelinde bir uygulama olacağını söyledi. “Özelleştirme başlı başına bir sermaye transferi” diyen ve kamunun elindeki alanın özel sektöre transfer edilmesi olduğunu aktaran Pektaş, bu konuya ilişkin ellerinde bilgi olmamakla birlikte, şaşırmayacaklarını, yıllardır özelleştirmeye karşı söylediklerini haklı çıkarmaktan başka bir şey olmadığını ifade etti.

Buna benzer bir ücretlendirmeyi haberleşme işkolunda gördüklerini, TELEKOM daha kamunun elinde iken görüşme ücretlerinde hızlı bir tarife değişikliğine gidildiğini hatırlatan Pektaş, yıllar önce konuşma tarifesi bir kontüre 3 dakika iken şimdi 1 dakika olmasını örnek gösterdi. Pektaş, işletmeciliğin kuruluşu satın alanların kâr güdülerine endeksli yapılması nedeniyle böyle olduğunu söyledi.

Patronlara kıyaklar sürüyor

Yabancı yatırımcı için stopaj oranını sıfıra indiren, yerli yatırımcı için de Bakanlar Kurulu’na yetki veren yasanın Cumhurbaşkanı Sezer tarafından onaylanmasının ardından Hükümet, yerli yatırımcı için de stopajı sıfıra indirmeyi planlıyor. Bakanlar Kurulu’na yerli yatırımcı için stopaj oranını sıfırla yüzde 15 arasında belirleme yetkisi verilmesinin ardından yeni düzenlemeyi içeren kararnamenin ilk kabine toplantısında imzaya açılması bekleniyor. Edinilen bilgilere göre, hükümet 15 puanlık oranda ısrarcı olmayacak. Yabancı yatırımcılara getirilen avantajın stopaj sıfırlanarak yerli patronlara da sağlanması bekleniyor.

Maliye Bakanı Kemal Unakıtan,”Yerli yatırımcılar için de sıfırlamaya kadar yetki alıyoruz. Gerekirse onu da yaparız” açıklamasında bulunmuştu. Hükümetin, yabancı yatırımcıya uygulanan stopajı sıfıra indirmesinin kapitülasyonları anımsattığını söyleyen muhalefet ise düzenlemeye sert tepki göstermişti.

Başa dön