Gündem [07.03.06]

Demokratik Toplum Partisi (DTP) eşbaşkanları Ahmet Türk ve Aysel Tuğluk, “Üç aşamalı barış ve demokrasi programı”nı tartışmaya açtı.

Hilton Oteli’nde belediye başkanlarının da katılımıyla basın toplantısı düzenleyen DTP eşbaşkanları, ilk aşamada; hükümetin askeri operasyonları durdurması ve PKK’nin silahlı eylem yapmama kararında devam etmesini, ikinci aşamada; çözüm için demokratik bir program oluşturulması ve ardından PKK’nin silahlı güçlerini sınır dışına çıkarmasını, üçüncü aşamada ise, demokratik programın hayata geçmesi ile birlikte PKK’nin silahsızlandırılmasını önerdi.

DTP ayrıca, Kürtçe’nin resmi dil olarak kabulü, Siyasi Partiler Yasası’nda değişiklik ve Hakikatı Araştırma Komisyonu kurulmasını da talep etti.

‘1990’lı yıllara dönüyoruz’

Basın toplantısında DTP adına konuşan Eşbaşkan Ahmet Türk, son günlerde sürdürülen askeri operasyonlar ve artan şiddet eylemleri sonucu yeniden gündeme gelen çatışmaların demokratik süreci kesintiye uğratacağından kaygılandıklarını dile getirdi. Kürt sorununun İran, Suriye ve Türkiye’de yüzyıldır kültürel ve siyasal haklarını kullanamayan bir halkın sorunu olduğunu hatırlatan Türk, 1999 yılında PKK’nin silahlı güçlerini Türkiye dışına çekmesinin ardından gelen 7 yıllık dönemi, bu süreçte görev alan hükümetlerin Kürt sorununa demokratik ve adil bir çözümün gereğini yerine getiremediklerini belirtti.

Türk, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Diyarbakır’da Kürt sorununun varlığını kabul ettiğine dair açıklamaların demokratik programlarla altının doldurulmadığına dikkat çekerek, “Terörle Mücadele Kurulu’nun yeniden faaliyete sokulması aslında kendisinden demokratik adımlar atması beklenen hükümetin 1990’lı yılları hatırlatan tercihler yaptığını göstermektedir. Açıktır ki böylesi bir süreç halklarımızın çıkarlarına hizmet etmeyecek ve ülkemiz bundan büyük zarar görecektir” diye konuştu.

Önce operasyonlar durmalı

Konuşmasında DTP olarak silahların susması gerektiğine inandıklarını vurgalayan Türk, bir yandan demokratik ve barışçıl programlardan yola çıkarak siyasal, hukuksal ve toplumsal boyutları olan sivil çözüm önerilerinin de hayata geçirilmesinin önemine değindi.

Türk, bu konudaki programlarını şöyle açıkladı: “Hükümetten, daha da tırmanacağı yönünde güçlü belirtiler olan bölgedeki askeri operasyonların durdurulmasını talep ediyoruz. Hükümetin bu konuda atacağı adımların Genelkurmay tarafından da benimsenmesi gerektiğine inanıyoruz. Aynı şekilde PKK’den Ağustos 2005’ten itibaren, silahlı hiçbir eylemin gerçekleştirilmemesi kararını sürdürmesini ve bu karara bağlı kalmasını istiyoruz. Kalıcı bir çözüm ve barışın ilk aşaması budur. Elbette böyle bir sürecin, demokratik siyasal programlarla desteklenmesi gerekmektedir. Bu konuda Türkiyeli aydınlara, sivil toplum güçlerine ve hükümete büyük görev ve sorumluluklar düşmektedir. Demokrasiden ve barıştan yana olan güçlerin, silahların sustuğu ve çatışmaların sona erdiği bir dönemde, halktan kabul görecek bir demokratik çözüm programı etrafında buluşması en gerçekçi yoldur. Böyle bir gelişme, kuşkusuz ikinci bir aşama olarak, PKK’nin silahlı güçlerini 1999 yılında olduğu gibi, ülke sınırları dışına çekmesini gündeme getirecek ve bu da barış ve demokrasi programının geliştirildiği bu yeni dönemde, PKK’nin silahsızlandırılmasını sağlayacak tarihi bir döneme girmemizi sağlayacaktır. DTP olarak üç aşamalı bir barış ve demokrasi programı önermekte ve bu programın hayata geçmesi için, terihi bir misyon ve siyasal sorumluluk yüklendiğini huzurunuzda açıkça deklare etmektedir.”

SEÇİM BARAJININ YENİDEN
DÜZENLENMESİNİ İSTEDİ

DTP, silahların susması yanında demokratik açılımlara yönelik adımların da atılmasını istedi. İşte DTP’nin talepleri:

Kürtçe milyonlarca insanın konuştuğu zengin bir dildir. Dilin kullanılması yönündeki bütün yasakçı engeller kaldırılmalı ilerde Kürtçe, Türkçe ile birlikte resmi dil statüsüne kavuşturulmalıdır.

Kürt halkının kültürel haklarını kullanabilmesi, siyasal haklarını kullanabilmesine bağlıdır. Siyasi partiler yasası, başta seçim barajı olmak üzere yeniden düzenlenmeli ve herkesin siyasal temsil hakkından yararlanması sağlanmalıdır.

Toplumsal barışın geliştirilmesi ve demokrasi için, siyasal bir genel af zorunludur.

Türkiye toplumu geçmişi ile yüzleşmeli, bu geçmişi sorgulamalı ve yakın tarihteki kim tarafından yapılmış olursa olsun, yaşanan ihlallerin, sivil halka karşı işlenen suçların açığı çıkarılması için iç çatışma yaşanan ülkelerde benimsenmiş olan Hakikatı Araştırma Komisyonu gibi örgütlenmeleri tartışmaya açmalıdır.

Başa dön

‘Kadinlar şıddete maruz kaliyor’

Ersin Bakın

Küçük Dikili Belediye Başkanı Leyla Güven seçildiği günden bu yana kadınlara yönelik yaptıkları etkinlikleri anlattı. Adana’daki 54 belediyede görev yapan tek kadın belediye başkanı olduğunu belirten Güven, “Adana’da 54 belediyenin içerisinde isterdim ki en azından yüzde 35’i kadın olsaydı. Bu da ancak kota sistemiyle olurdu. Kendisini demokrat olarak adlandıran mevcut parlamentodaki partiler kota uygulaması yapsaydı kadınların önemli bir kısmı bugün belediye başkanı olabilirdi” dedi. Dünyanın hiçbir yerinde kadınla erkeğin eşit olmadığını, yeni yeni kadın temsilciliği oluşturulduğunu aktaran Güven, Türkiye Parlamentosu’nda kadın sayısının az olduğunu, Türkiye’de 3216 belediyeden sadece 18 tanesinin başkanının kadın olduğunu, bunlardan 9’unun Demokratik Güç Birliği’nden seçilmiş olmasının da DGB’nin kadına verdiği önemi gözler önüne serdiğini belirtti.

Küçük Dikili’de yaşayan kadınların artık belediyeye rahatlıkla geldiğini, sorunlarını aktardığını, çözüm önerilerinde bulunduğunu vurgulayan Güven, “Kadınlarımızı meclis toplantılarına kattık, beldemizde nikahsız 75 çiftin toplu nikahlarını kıydık. Kır çiçeği adında bir kadın derneği kuruldu. Bu dernek kadınların eğitimiyle uğraşıyor. İlk kez 8 Mart’ta kadın şöleni yapacak” dedi

Kurslar açıldı

Kadına yönelik çalışmaları yaparken karşılaştıkları en önemli sorunun eğitim olduğunu, üç dört yıl öncesine kadar kızların beldede okula gönderilmediğini, bu nedenle on iki yaş üstündeki kadınların okuma yazma bilmediğini söyleyen Güven, kadınlara yönelik okuma yazma, çeşitli meslek edindirme kurslarının açıldığını belirtti. Beldedeki kadınların bir diğer can alıcı sorununun işsizlik olduğuna vurgu yapan Güven, “Burada kadınların yapabileceği tek iş tarım işçiliği. Tarım işçilerinin koşulları çok kötü. Üzeri açık kamyonlar tarafından saat sabahın dört buçuğunda yola çıkıyorlar. Biz bu sorunu çözebilmek için elçileri topladık, saat ve otobüs sorununu konuştuk, ambulans istedik, yevmiyelerin tam ve zamanında ödenmesini sağlamaya çalıştık ancak işçiler arasında birliğin olmaması bunu engelledi. Birlikteliği sağlamak için tarım işçileri kooperatifi kuracağız” diye belirtti.

Şiddete maruz kalan ilk kadınlar oluyor

Türkiye de 20-25 milyon Kürt yaşadığını, Türkiye’de yaşayan Kürt kadınlarının anadilini kullanamamasından kaynaklı ciddi sorunlarla karşılaştığını belirten Güven, “Ülkemiz AB’ye girmek istiyor ancak Kürtlerin anadilini kullanmasına izin vermiyor. Nüfusu 4 milyon olan Avrupa ülkelerinde bile iki dil kullanılıyor. Önce ülkemiz Kürt sorununu çözmelidir” dedi. Ülkemizde bir demokrasi sorunu olduğunu ifade eden Güven demokratik tepkilerde dahi şiddet uygulandığının altını çizdi. 16 Şubat’ta DTP Adana İl Örgütü’nde yapılmak istenen basın açıklamasına saldırıyı hatırlatan Güven “Özellikle şiddet kadınlara yapıldı. Kadına saygılı olunması yerine tam tersine ülkemizde şiddete ilk maruz kalan kadınlar oluyor” dedi.

Can Tiyatro Grubu’nun katılımıyla şenlik düzenlendiklerini, kadınlara yönelik kültür odaları kurduklarını aktaran Güven, “Haftanın belli günlerinde halk dansları kursu veriyor. Tiyatro ve resim kursları önümüzdeki günlerde başlayacak. Belediyemizin kısıtlı imkanlarıyla oluşturabildiklerimiz bunlar, umarım önümüzdeki günlerde daha fazla kadınlara yönelik etkinliklerde bulunacağız” dedi.

Başa dön

İmran mücadele coşkusu ile anıldı

Emek Partisi (EMEP) Altındağ İlçe Örgütü tarafından düzenlenen 15’inci ölüm yıldönümünde İmran Aydın’ı anma etkinliği, mücadele coşkusu ile geçti.

Deniz Gezmiş, Metin Göktepe ve İmran Aydın’ın dev posterlerinin asıldığı salonda zaman zaman duygusal anlar yaşanırken, Aydın’ın adını ilk kez duyan genç işçiler katılımcıların duygularını paylaştı.

Etkinliğin açılış konuşmasını yapan EMEP Altındağ İlçe Başkanı Resul Arslan, İmran Aydın’ın taşeronlaştırmaya, sendikasızlaştırmaya karşı mücadele verdiğine dikkat çekerek, İmran’ı yaşatmanın ancak işçilerin mücadelesini yükseltmek ile mümkün olacağını vurguladı.

İmran Aydın’ın annesi Nuriye Aydın, oğlunun gözaltında nasıl kaybedildiğini anlatırken konuşmasına devam edemedi ve alkışlarla salondaki yerini aldı. İmran Aydın’ın çırağı Bürol Ağırbaş ise “İmran usta ile güzel günlerimiz oldu” diyerek, bir anısını dinleyiciler ile paylaştı.

Güçbirliği zorunlu

Emek Gençliği MYK üyesi Erdal İmrek, İmran Aydın’ı ağıtlarla değil, mücadele kararlılığı ile anmak gerektiğini, Aydın’ın katillerinin devam ettirmek istediği sömürü ve zulüm düzenine karşı güçbirliğinin zorunlu olduğunu anlattı.

EMEP Ankara İl Yöneticisi İbrahim Akkaya, “İmran Aydın’ı yaşatmak için onun bıraktığı bayrağı devraldık. Ve ona bayrağı yükseltme sözü veriyoruz” diye konuştu.

Konuşmaların ardından İşçi-Şair Sadık Toroman şiirleri, Rafet Kankal da türkü ile etkinliğe katıldı. Etkinlik, Grup Dilan’ın dinletisi ile son buldu.

İmran Aydın mücadeleye çağırıyor

Etkinliğe katılan genç işçiler, İmran Aydın’ın hayatından ve kişiliğinden etkilendiklerini söylediler. 24 yaşındaki Vedat Kahriman, “Böyle insanlar anılmalı. Çünkü onlar anıldıkça yaşıyorlar. İmran Aydın bizi mücadeleye çağırıyor” derken; Bayram Abay, İmran Aydın’ın adını ilk kez duyduğunu belirterek, “İmran Aydın’ın inandığı şeyler bana doğru geldi” şeklinde konuştu.

38 yaşındaki Cafer Doğruer ise 20 yıldır Siteler’de işçi olduğunu, İmran Aydın’ın adını daha önce duyduğunu söyledi. Doğruer, genç işçi arkadaşlarıyla birlikte işçilerin haklarını alması için mücadeleyi sürdürmek istediğini vurgulayarak, “İmran’a terörist dediler. Bence o terörist değildi. Sitelerde hiç kimse zaten onun terörist olduğuna inanmadı” dedi.

25 yaşındaki Murat Abay da İmran Aydın’ın kendileri için örnek bir kişilik olduğunu söyledi.

Başa dön

Newyork’tan Bursa’ya -2-
Küreselleşme kadın emeğini
değersizleştiriyor

Emek piyasasında kadınların her zaman daha fazla ezildiği, daha fazla sömürüldüğü bilinen bir gerçek. Bu, aslında ezbere söylenmiş gibi duran ifadeler, rakamlar düzeyinde de, yapılan birçok araştırma ve incelemenin verileri olarak doğrulanıyor. Üstelik her geçen yıl kadın emekçiler için daha da ağırlaşarak, zorlaşarak. Rakamların o soğuk dünyasında bile, kadın emekçilerin, çalışma hayatında karşılaştıkları sömürünün boyutları ortaya çıkıyor.

KADINLAR İŞSİZ

Kadın işgücünün sayı ve niteliğine ilişkin birçok araştırma, inceleme, Türkiye İstatistik Kurumu anketleri incelendiğinde, dikkati çeken ilk nokta, Türkiye nüfusunun yarısına yakını olan kadın nüfusunun özellikle kentlerdeki işsizlik oranının yüksekliğidir. Günümüz ekonomisinin ya da özelleştirmelerin getirdiği işsizlik de kadınların aleyhine.

Türk-İş’in 2005 yılında hazırladığı, “Türkiye’de Emek Piyasasında Kadınların Durumu” başlıklı raporunda, 2003 yılında 2 bin 262 çalışan kadına karşılık 506 bin işsiz kadın bulunduğu bilgisi yer almaktadır. İşsizlik oranı yüzde 18.3’tür. Oysa bu oran erkeklerde yüzde 12.6’dır. Yani toplam işsizlerin yüzde 28.5’i kadındır. İşsizliğin daha çok bir kadın sorunu olduğu görülüyor.

Örgütsüz ve güvencesİz

Yine işçi kadınlar arasında yapılan bir başka araştırmada, iş arayan kadınların en temel iki talebinin “sigortalı ve normal mesai saatleri içinde bir iş” olduğu ortaya konuyor. Bu niteliklere sahip iş arayan kadınlar, işsizliğe devam etmekte, çalışmak zorunda olanlar da ancak enformal sektörde, sigortasız, sendikasız ve güvencesiz işlerde çalışmayı kabullenmek durumunda kalmaktadır.

Kreş sorunu

Öte yandan, “sigortalı ve normal mesai saatleri” ile iş bulabilme şansını yakalayan kadınları bu kez, başka önemli bir sorun beklemektedir: Çocukların nereye bırakılacağı.

İşyerlerinde çocuk bakım hizmetlerinin, kreşlerin olmaması veya yetersiz olması, çocuk sahibi kadınların çalışma yaşamından ayrılmasına yol açıyor. Çalışmak isteyip de, çocuklarını bırakabileceği bir yer bulamayan, çok sayıda kadın da iş aramaktan vazgeçmek zorunda kalıyor. Çalışma yaşamına ara veren kadınların yüzde 55’i aile ve/veya çocukları nedeniyle ara verdiğini söylerken, çocuğu olduktan sonra ayrılan kadınların yüzde 77’si çocuğu bırakacağı yer olmadığı için ayrılmak zorunda kaldığını belirtmektedirler. Kadınların işgücüne katılabilmesi için çocuk bakımı ve okul öncesi eğitim hizmetlerinin sağlanmasının ne denli önemli olduğu ortaya çıkmaktadır.

İSTİHDAM KAYIT DIŞINDA

TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketi’ne göre, 2003 yılı itibariyle istihdam edilenlerin yüzde 52.1’inin herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna bağlı değil, yani kayıtdışı sektörde çalışıyorlar. Kayıtdışı çalışma, yine kadınlar arasında erkeklere kıyasla çok daha yaygın. Erkeklerin yüzde 44.2’si, kadınların ise yüzde 71.2’si kayıt dışı çalışmakta.

Küreselleşme ile birlikte, esnek üretim süreci, emeğin de esnekleşmesini getirmiştir. Sermaye, çalışma koşullarını; istediği miktarda, istediği biçimde, istediği zamanda, istediği koşullarda, istediği ücrette belirlemek istemektedir. Her zaman emrine amade, örgütlülüğü zayıf, esnek çalışma koşullarına uyumlu bir iş gücü isteyen sermaye açısından kadın emeği biçilmiş kaftandır.

Evlere iş verme, fason üretim, part time veya çağrı üzerine çalışma gibi işlerde özellikle kadın emeği kullanılmaktadır.

Ücretsiz aile işletmesi emekçisi, evde fason üretime parça başı katkıda bulunan kadınların büyük çoğunluğu ise, çizelgelerde ev kadını görünmektedir. Ev kadınlığı denilen iş grubunun işlevinin emekçiyi ertesi günkü üretime hazırlamak olduğunu, dolayısıyla işverenlerce sigortalanıp güvenceye alınması gerektiğini tartışmasız kabul etmekteyiz.

Ne ki günümüzde evde boş oturuyor, çalışmıyor görünen kadınların çoğu, el emekleriyle, triko/tekstil sanayiinin büyük kayıt dışı parçası durumunda. Örgütsüz ve güvencesiz bu grup, ayrıca aracıların önerdiği fiyata çalışmakta ve tek başına olmanın güvensizliğiyle sürekli daha çok sömürülmektedir. Evde bu tür iş yapanların örgütlenmeleri, emeklerine belirli düzeyde ücret istemeleri için yapılacak girişimlerin kolay olmadığı açık. Ancak çalışmalara başlanması, yasal yolların saptanması da yaşamsal aciliyet taşıyor.

ÜCRETSİZ AİLE İŞÇİSİ

İstatistiklere göre kırsal kesimdeki kadın emeği de düşüş gösteriyor. Tarımın öneminin yitimi köyden kente göçü hızlandırırken gezici tarım işçilerinin sayısını artırıyor. Özellikle GAP nüfusunun yüzde 40’ı mevsimlik göçlerle çevre köy ve illerde çalışmaktadır. Tarım işkolunun hükümet politikalarıyla düştüğü durum, bu konuda ücretsiz aile işçisi konumundaki kadının durumunu da iyice zorlaştırdı.

Bulgaristan’dan polis,
fabrikadan jandarma zoruyla atıldık

Ekin Saltık

Adı Gülbüz Coşkun, 32 yaşında. On beş yıl önce Bulgaristan’dan Türkiye’ye gelmiş. Bursa’da sendikalaşma hakkı için direnen BPO işçilerinden biri. “Bulgaristan’dan polis zoruyla çıkartıldık, fabrikadan da jandarma zoruyla” diye anlatıyor.

Eşi de kendisi gibi işçi olan Coşkun, “İşçi olmak çok zor” diyor, “Çok yoruyorlar bizi. Hiçbir sosyal hakkımız yok. Hiç kimseyle görüşemiyoruz. Bir yerde tatil yapamadım. İstediğim gibi gezip tozamadım.”

Daha iyi bir iş ortamı ve geçinebilecekleri bir ücret için mücadele ettiklerini söyleyen Coşkun, Bulgaristan’dayken Türkiye’nin cennet olarak anlatıldığını belirtiyor. Buraya geldiğine hiç pişman değil, ancak umduğunu bulamamış. Tek hayali iyi bir iş, çocuğu için iyi bir eğitim!

‘Kendimi bildim bileli çalışıyorum’

Gülsüm Mansur

İşçiliğe tarımda çalışarak başlayan Halise Tüzün, 16 yıldır TEKEL işçisi. 1970 yılında Batman’ın Beşiri ilçesinde doğan Tüzün, 36 yıllık yaşamını “Evde, tarlada ve fabrikada çalıştım. Kendimi bildim bileli çalışıyorum” şeklinde özetliyor.

Abileri, ablaları evlenip evden ayrılınca yaşlı ana babanın sorumluğu omuzlarına binmiş. 80 yaşındaki babası ile birlikte çalıştıkları kendi tarlalarında iş bittiğinde, başkalarının tarlasında yevmiyeci olarak çalışırmış. Günde 500 bin liraya çalıştığı bu dönemi ilk işçiliği olarak görüyor Halise Tüzün.

1988 yılında ilçeye TEKEL Yaprak Tütün İşletmesi açıldığında, tarım işçiliğinden kazandığı 25 bin lira ile fabrika işçisi olmak için kayıt yaptırır. Böylece fabrika işçiliği hayatına atılan Tüzün, aldığı ilk para olan 225 bin lirayla eve buzdolabı alır.

‘Çocuklarımı okutamazdım’

Hafta sonu tatillerinde ve yıllık izinlerinde tarlalarda çalışmayı sürdüren Tüzün, kaldırdıkları mah-sullerle ve babasında biriken maaşıyla ev yaptırmış. “İyi ki TEKEL’de işe başlamışım ve çalışıyorum” diyen Tüzün, çalışmanın kendisinde çok şeyi değiştirdiğini, öncelikle kendi ayakları üzerinde durmayı öğrendiğini söylüyor.

Eşi inşaat işçisi olduğu için düzenli iş bulamadığını ifade eden Tüzün, iki çocukla eşini askere göndermesini çalışmasına borçlu olduğunu belirtiyor: “Çalışmasaydım nasıl yaşardık? Altı çocuğum var beşi okuyor. Ben ilkokul mezunu dahi değilim. O gün fabrikada işbaşı yapmasaydım çocuklarımı bugün okula gönderemeyecektim.”

Başka memleket, başka dil

Özelleştirme nedeniyle Beşiri’deki işletme kapatılınca TEKEL Adana Sigara Fabrikası’na gelmek zorunda kalmış. “Ekmek için memleketimizi, ailemizi ve dostlarımızı bırakmak zorunda kaldık. Aynı tezgahın başında 11 yıl birlikte çalıştığımız arkadaşlarımdan ayrılmak zorunda kaldım” diyen Tüzün, Türkçe’yi iyi kullanamıyor. “Beşiri’de anadilimiz olan Kürtçe’yi daha rahat konuşuyorduk komşumuzla, işyerindeki arkadaşlarımızla sohbetlerimizi hep Kürtçe’yle yapıyorduk” diye anlatan Tüzün, bu yüzden Adana’da ilk yıl çok zorlandıklarını belirtiyor.

Henüz Adana’ya alışamadan buradaki fabrika da satışa çıkarılınca, eylemlere o da katılmış. “Beşiri’de yapılmayan eylemleri burada yaptık. Fabrikamızı sattırmadık” diyor övünerek. Sadece kendisi ve ailesi için değil yarın bu fabrikada çalışacak işçiler için de yapılan her eyleme katıldığını belirten Tüzün, mücadelenin bitmeyeceğini söylüyor.

Yarın: Kürt kadınlar

Başa dön