İşçi-Sendika [06.10.04]

Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Belko Ankara Kömür ve Asfalt İşletmeleri Sanayi Limited Şirketi’nde “bir bu eksikti” dedirtecek gelişmeler yaşanıyor. Şirkete bağlı çalışan 335 işçinin ücreti, resmi tebligat yapılarak yüzde 25 azaltıldı. İşçiler, kölece koşullar içeren bir sözleşmeyi imzalamaya da zorlanıyor. Sözleşmeyi imzalamayan ve ücretlerinin düşürülmesine karşı çıkanlar işten atılıyor.

Belko AŞ’de çalışan işçiler, 29 Eylül 2004 tarihli, Ortaklar Kurulu üyesi Kazım Usta imzalı bir yazı ile karşılaştılar. “Ücret indirimi ve iş sözleşmesinin yenilenmesi” hakkındaki “dahili yazışma” başlıklı yazı, Belko personelinin maaşlarının 1 Ekim 2004’den itibaren yüzde 25 oranında düşürülmesi kararı alındığını içeriyor. Şirket Ortaklar Kurulu’nun kararı ile alındığı belirtilen “ücretlerin düşürülmesi” kararının kurul başkan ve üyeleri dahil tüm Belko personelini kapsadığı belirtilirken, indirilmiş ücretler dikkate alınarak yeni hazırlanan İş Sözleşmesi’nin imzalanması gerektiği vurgulanıyor. Yazıda söz konusu işlemlerin en geç 30 Eylül mesai bitimine kadar tamamlanması da isteniyor.

50 işçi atıldı

İmzalanması istenen 7 maddelik sözleşme, çalışma koşullarını tamamen patronun belirlemesine olanak tanıyor. Hafta sonu, bayram ve resmi tatillerde çalışmayı ve fazla mesaiyi peşinen kabul ettiren sözleşme; buna karşı işçiye ücret verilip verilmeyeceğini ise içermiyor.

Ücretlerin düşürülmesini ve sözleşmeyi kabul etmeyen işçiler, yeni İş Yasası’na uydurularak gruplar halinde işten atıldı. 335 kişinin çalıştığı işyerinde şimdiye kadar 50 kadar işçinin atıldığı bildirildi.

Kıdem tazminatına sınırlama

Belko’da 1996 yılına kadar Türk-İş’e bağlı Tez Koop-İş Sendikası örgütlü idi. Ankara Büyükşehir Belediye yönetimini 1994 yılında Melih Gökçek’in almasının ardından, işçilere yönelik baskılar başladı. 1996 yılında sendikanın yetkisi düşürülerek, işçiler sendikasızlaştırıldı. Ancak toplu iş sözleşmesinden doğan kazanımlar son döneme kadar uygulandı.

8 Ağustos’a kadar iş akitleri feshedilenlere kıdem tazminatları 45 gün üzerinden ödenirken, bu tarihten sonra kıdem tazminatı ödemesinde 30 gün esas alınmaya başlandı. Belko’daki bu uygulama, yine Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı, katı atıklarla ilgili şirket olan Belka’da da gerçekleştirilirken, belediyeye bağlı tüm şirketlere yayılacağı söyleniyor.

İŞTE DAYATILAN SÖZLEŞME!

İşçi, Belko tesisleri veya işverenin göstereceği başka yerlerde çalışır.

İşçi, kendisine verilen her türlü işi işverenin göstereceği yer ve zamanda yapmayı kabul eder

Sözleşme, .......2004 tarihinde başlamış olup, belirsiz sürelidir.

İşçinin ücretinin de rakam olarak gösterildiği sözleşme “özel şartlar”ı da içeriyor.

Sözleşmede, “işverenin, işçilerin bir bölümüne veya tümüne sözleşme gereği olmaksızın teşvik amaçlı yapacağı, süreklilik arzetmeyen nakdi ve ayni ödemelerin işçiler için kazanılmış hak olmadığı ve tekrarlanacağı anlamına gelmediği” belirtiliyor.

Sözleşme, “işçinin işverenin istemesi halinde hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmayı ve fazla çalışma yapmayı peşinen kabul ettiğini” içeriyor.

“İşçi, işverene zarar verecek davranışlarda bulunmamayı taahhüt eder” ifadesi ile de hak alma mücadelesine girmesinin önü kesiliyor.

İŞ, YASAYA UYDURULUYOR

4857 sayılı Yeni İş Yasası’nın 11’inci maddesi belirsiz iş sözleşmesini; “İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır” diye tanımlıyor.

Yasanın 17’nci maddesi ise belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshinden önce işçiye bildirileceğini getiriyor. Yani, işveren işçinin ne kadar süreyle çalıştığına göre belirlenen süre öncesinde iş akdini feshettiğini bildirmekle yükümlü kılınırken, işveren bildirim süresine ait ücreti peşin vererek sözleşmeyi feshedebiliyor.

Belko işvereni de işçilere, iş akdini 17’nci maddeye dayanarak, feshettiğini bildirerek, “şirketin içinde bulunduğu sıkıntı ve tasarruf tedbirleri”ni gerekçe gösterdi. Üstelik iş akitleri bildirimsiz feshedildi. Belko işvereni, ayrıca 18’inci maddeki “feshin geçerli nedene dayandırılması” ve 29’uncu maddeki toplu işten çıkarma maddesine uygun olarak işçileri 30’dan az gruplar halinde işten çıkarma yolunu tercih ediyor.

İŞÇİLER DAVA AÇABİLİR

Türk-İş Hukuk Danışmanı Hüseyin Ekmekçioğlu: “Mevzuata göre genel kural, işçi ücretlerinin düşürülmesinde işçinin rızasının aranmasıdır. Şimdiye kadar yazılı bir sözleşme olmaksızın, yıllardır çalıştırılması, ancak şimdi işçiye belirsiz süreli iş sözleşmesi imzalatılmak istenmesi, işverenin iyi niyetli olmadığının bir göstergesidir. Ücret düşüklüğünün işçi tarafından kabul edilmemesi sonucu, iş akdinin feshi, geçerli bir sebeb olarak sayılamaz. Bu nedenle işçi, dava açarak işe iade kararı alabilir.”

Başa dön

Metalde eylemler artıyor

Fazla mesaiye kalmayarak MESS’i protesto eden Birleşik Metal-İş Sendikası üyesi metal işçileri, işyerlerinde, “Haklarımızı gasp ettirmeyeceğiz”, “Emeğimize saygı”, “Hakkımıza dokunma” yazılı kokartlar takacaklar.

İşçiler, bir yandan da fabrika önlerinde yaptıkları yürüyüşleri sürdürüyor.

Gebze’de Yücel Boru ve Şahin Motor fabrikalarında çalışan işçiler, servislerden inerek slogan ve alkışlarla işyerlerine yürüdü.

IG Metall’den dayanışma

Yine Gebze’de Sarkuysan işçilerinin dün akşam vardiya girişinde yaptıkları eyleme Almanya’dan IG Metall Sendikası üyesi bir grup işçi de destek verdi.

“Yaşasın sınıf dayanışması”, “İşçilerin birliği sermayeyi yenecek” sloganları ile fabrikanın önüne yürüyen işçilere seslenen Gebze Şube Başkanı Erdoğan Özer, “MESS bize ‘çok çalışın ama para istemeyin, fazla mesaiye kalın bunun yarısını bize verin, kıdem tazminatlarınızı istemeyin’ diyor. MESS’in bu istediklerini vermemiz mümkün değil. Tepkimizi en sert bir şekilde göstereceğiz” diye konuştu.

Sendikanın Genel Sekreteri Selçuk Göktaş da “Biz insan yaşayacak ücret, esnek çalışma dayatmalarının kaldırılması ve kıdem tazminatlarının korumak istiyoruz. Ancak MESS taleplerimize kayıtsız kalıyor” dedi.

IG Metall Yabancılar Kolu Başkanı Milotin Ztatkowiy, sermayenin her yerde ‘biz az çalışıp çok kazanmak istiyoruz’ dediğini söyledi. Ztatkowiy, her ülkede işçilerin yürüttüğü mücadelenin, dünyadaki tüm işçiler için kazanım olduğunu dile getirdi.

Kocaeli’de Beksa Fabrikası işçileri de fabrika önünde yürüyüş yaptı. Yaklaşık 100 işçinin katıldığı eylemde konuşan Şube Başkanı Ahmet Durak, patronları uyardı.

Bursa’da Prelli işçileri, Eskişehir’de ise Organize Sanayi Bölgesi’nde bulunan Entil Fabrikası işçileri eylem yaptılar.

Başa dön

Bu ekonomi kime büyüyor?

Türk Metal Sendikası da Marmara Bölgesi Genişletilmiş Temsilciler Meclisi toplantısı düzenledi. Bursa’da Prenses Düğün Salonu’nda yapılan toplantıya Türk Metal üyesi binden fazla işçi katıldı. Toplantının açılışında konuşan Türk Metal Bursa Şube Başkanı İsmail Dursun, MESS’in kazanılmış hakların gaspına yönelik olan tutumuna karşı geri adım atmayacaklarını belirtti.

Ekonomide yüzde 13.4’lük büyüme sağlanmasına rağmen, işçilerin alım gücünün yüzde 0.5 artığına dikkat çeken Özbek ise şöyle konuştu: “Bu ekonomi kime büyüyor, kime yansıyor? Türkiye’nin kaymağını yiyen, ama vatana ihanet eden bir avuç zengine yansıyor. Metal sektörünün gayri safi milli hasılada payı yüzde 15’in üzerine çıktı, ama bunun niçin ter akıtan işçimize yansımıyor? Bir zamanlar 800 dolar olan ortalama işçi ücreti, 750 milyon liraya kadar indi. Ekonomi büyüyor, ücretler küçülüyor. MESS’in bizimle alay edercesine yüzde 2.54 zam önerisi ve kazanılmış haklarımızdan vazgeçmemizi istemesi, kabul edilebilir değil.” Metal patronlarına geçtiğimiz cuma günü mesaiye kalmama eylemi yaptıklarını hatırlatan Özbek, “Daha değişik eylemlerle karşılaşabilirsiniz” dedi.

Başa dön