Politika [14.05.03]

Anayasa değişikliği yapılarak kabul edilen Tahkim’in Türkiye’ye ilk büyük faturası Aycell’i kaybetmek oldu. Kabul edildiği dönemde 30 milyar dolar yabancı yatırım gelecek sözleriyle propogandası yapılan Tahkim’in ardından, sadece 300 bin dolar yatırım geldi. Türkiye’de yılların birikimleriyle kurulan Aycell ise “tahkime gideriz” tehdidiyle Telecom İtalia Mobil’e (TİM) peşkeş çekildi. Türkiye’nin büyük zarara uğradığı birleşme, İtalya’yı ise sevince boğdu. İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi, sevincini “İnanıyorum ki, ekonomimiz, ülkemiz, imajımız ve siyasi gücümüz için gerçekten önemli bir iş yapıyoruz” sözleriyle ortaya koydu.

Altyapı ve abone yeni şirkete

Milyonlarca dolar yatırım yapıldığı açıklanan ve dönemin Başbakanı Bülent Ecevit’in “alo”suyla şafşatalı bir açılış yapan Aycell’in sonu Aria ile birleşmek oldu. Türkiye’yi her fırsatta “piyasadan ayrılmak” ile tehdit eden ve Tahkim’e başvuran İş Bankası ve Telecom İtalia Mobile (TİM) ortaklığına, devletin tek GSM operatörü Aycell peşkeş çekildi. TİM birleşmeyle, Aycell’in Türk Telekom desteğiyle oluşturulan altyapısına ve 1 milyona yaklaşan abonelerine sahip olduğu gibi, Türkiye pazarını ele geçirme hayallerini de gerçekleştirme imkânını yakalamış oldu.

Devirin nasıl gerçekleştiğine, Aycell’in yatırımları nedeniyle devir sonucu devletin uğrayacağı zararın nasıl ortadan kaldırılacağına ilişkin hiçbir açıklamanın yapılmadığı ortaklık sonucu, TİM sadece 2.5 Euro’luk tazminat talepli Tahkim başvurusundan vazgeçti.

Ön anlaşma yapıldı

İş Bankası, Aycell-Aria birleşmesi konusunda İstanbul Borsası’na bir açıklama yaptı.

Açıklamada, bankanın GSM 1800 mobil telefon hizmetleri sektöründe Aria adıyla faaliyet gösteren iştiraklerinden İş-TİM Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş. ile Aycell Haberleşme ve Pazarlama Hizmetleri A.Ş.’nin faaliyetlerinin ortak bir yapı altında toplanması ve güçlerinin birleştirilmesi konusunda, söz konusu şirketlerin ortakları arasında mutabakat sağlandığı ve bir ön anlaşma yapıldığı kaydedildi.

Yüzde 40 TİM’e

Aria’nın İtalyan ortağı Telecom İtalia Mobile’nin (TİM) İcra Komitesi Başkanı (CEO) Marco De Benedetti, Aria-Aycell birleşmesinde hedefin, haziran ayı sonuna kadar son anlaşmayı imzalamak olduğunu söyledi. De Benedetti, “Türkiye’de en büyük cep telefonu operatörü, pazarın yüzde 70’ine sahip. Biz, ülkede 2. büyük operatör olma olasılığına sahibiz” dedi.

Marco De Benedetti ayrıca, “Anlaşmayla birlikte 5 bin 500 baz istasyonuna sahip olacağız. İlk sıradaki cep operatörünün ise 6 bin baz istasyonu var. Bu ilk operatörün baz istasyonunda eşit ağa sahip olmakla görüş açısından hemen aynı düzeyde kaliteye ulaşacağız” diye konuştu. TİM’in CEO’su De Benedetti, Aycell ile imzalanacak son anlaşma sonrasında TİM ve Türk Telekom’un yüzde 40’ar, İş Bankası’nın da yüzde 20 pay olacağını açıkladı.

TİM: ‘Türkiye’den kâr elde edeceğiz’

De Benedetti, Aycell ile Aria arasında anlaşma sonrasında kendilerinin kâğıt üzerinde tüm yasal haklara sahip bir şirket haline dönüşeceklerini ve bu şekilde Türkiye’den kazanç elde etmeye başlayabileceklerini söyledi. TİM-Aycell birleşmesinde yönetimin kimde olacağı ile ilgili olarak ise De Benedetti, “Yönetimin sorumluluğu ile endüstri ortağı olacağız” dedi.

‘Özelleştirme kararlılığı’

Aycell Genel Müdürü Cahit Paksoy da, birleşmeye yönelik mutabakatın tamamlandığını belirtti. Birleşmeyi “hükümetin özelleştirme konusundaki kararlılığının göstergesi” olarak tanımlayan Paksoy, hukuki sürecin ardından, 3 ay içinde ortaklığın tüm ülkede hizmet verebileceğini belirtti.

Şirketler şimdiden yıl sonu hedeflerini 5 milyon abone olarak belirlerken, halen Aria’nın 1800, Aycell’in ise 2500 baz istasyonu bulunuyor. Şirketlerle yapılan lisans anlaşması gereği, 2004 sonuna kadar Türkiye’nin yüzde 90’ını kapsamaları gerekiyor.

Berlusconi sevindi

Türkiye’yi zarara sokan anlaşma İtalya’yı ise sevince boğdu. Türkiye’deki görüşmelerini sona erdirerek sabah erken saatlerde ülkesine dönen İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi, “TİM, Türkiye’den çıkacaktı, bizim sayemizde kaldı” açıklamasını yaptı.

Berlusconi, “Telecom İtalia’nın (TİM) Türkiye’den çıkma riskinin bulunduğu anlaşmazlıkta önemli çözümü gördünüz. İnanıyorum ki, ekonomimiz, ülkemiz, imajımız ve siyasi gücümüz için gerçekten önemli bir iş yapıyoruz” diyerek sevincini yansıttı.

Tahkim gerekçesi: Roaming sağlanmadı

Roaming (dolaşım) bir cep telefonu operatörünün geçici bir süre için bir başka opereatörün altyapısını kullanarak müşterilerine hizmet sunması anlamına geliyor. Amaç, piyasaya yeni giren ve kurulu şirketlere kıyasla zayıf durumda olan yeni şirketin, piyasaya daha kolay yerleşmesine zemin hazırlamak. Dolaşım birçok Avrupa ülkesinde uygulanıyor. Roaming konusu daha çok Aria ile Turkcell arasında bir sorun haline geldi. Turkcell (ve Telsim) rakiplerine roaming hakkı tanımamak için ayrı ayrı mahkemeye ve Uluslararası Tahkim’e başvurdular. Sektörün düzenleyicisi Telekominikasyon Kurumu yeni bir yönetmelik çıkardı.

Rekabet Kurumu’na şikâyette bulunan Aria ise ulusal dolaşım konusunda Telekominikasyon Kurumu’nun sözleşme şartlarını yerine getirmediği iddiasıyla Tahkim’e başvurmuş ve 2.5 milyar Euro tazminat talep etmişti. Aria, piyasada monopol yaratıldığını öne sürmüştü. Erdoğan ise, tahkim sorununu çözeceklerini açıklamıştı. Erdoğan’ın bu açıklaması kafaları karıştırmıştı ancak süreç birleşmenin çok daha önceden konuşulduğunu da ortaya çıkardı.

Başa dön

Türk Telekom zayıflatıldı

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Göltaş, Aycell-Aria birleşmesini şöyle değerlendirdi:

GSM özelleştirmeleri Turkcell ve Telsim ile başladı. 500 milyon dolara devirleri yapıldı. Biz o zaman da özelleştirmeye karşı çıkmış ve bağlantı sözleşmelerine ilişkin dava açmıştık. Davayı kazandık ama prosedür uygulanmadı.

Aycell kamunun elinde bulunan önemli bir GSM operatörüydü. Aycell’e ciddi yatırımlar yapılmadı ve pazar olanakları araştırılmadan, rekabet etme şansı olmadan piyasanın kucağına itildi. Aycell ciddi bir ekonomik darboğazin içindeydi, pazar içinde de yerini alamamıştı. Ancak, enerji gibi iletişim de bir ülke için stratejik önemdedir. Bunları uluslararası tekellerin eline terk etmek ulusal güvenlik sorunu yaratılması anlamına gelir.

Aycell’in TIM’e devredilmesi, Türk Telekom’un da elini zayıflatır.

Devam eden satışlar ve devirlerle Türkiye çokuluslu tekellerin denetimine giriyor. Hem siyasi hem de ekonomik olarak hızla bağımsızlık yitiriliyor. AKP Hükümeti’nin tercih yapması, IMF politikalarıyla ülkenin can damarlarının tasfiye edilmesine ilişkin politika belirlemesi lazım.

Bir diğer önemli konu da, bu birleşmeler hakkında kamuoyunun yeterince bilgilendirilmemesi. Sözleşmeler nasıl yapılıyor, Aycell’e ne kadar yatırım yapıldı? Bu anlaşmalardan bazıları da ticari sır kapsamına alınıyor ve paraların nerelere harcandığı açıklanmıyor. Bu devir işleminde de neler döndüğünün kamuoyuna açıklanması lazım.

Aycell’e sahip olan Aria sadece tahkimle talep ettiği 2.5 milyar Euro’luk tazminattan vazgeçiyor. Ancak Türk Telekom’un Aycell’ine sahip oluyor. Birleşmenin özü, Türkiye’nin yıllardır yaratılmış olan birikimlerinin özelleştirme süreci içinde tasfiye edilmesi.

Tahkim’in Türkiye’nin nasıl aleyhine işlediği de açık. Anayasa değiştirilerek Tahkim kabul edildiği zaman Enerji Bakanı olan Cumhur Ersümer, “Tahkim kabul edilirse Türkiye yabancı yatırım cenneti olacak, 30 milyar dolar yatırım Türkiye’ye girecek” diyordu. Yıl 2003, Tahkim’den bu yana giren yabancı yatırım miktarı 300 bin dolar ancak olmuş. Ve bunların çoğu da Türkiye’yi Tahkim’e vererek yatırımlarından fazlasını tazminat olarak geri alıyor. Tahkim’in Türkiye ekonomisini canlandırmak değil tam tersine yok etmek anlamına geldiği ortada.

Başa dön

ANAP’a dava yok

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Conrad Adenauer Vakfı Derneği ile arasındaki ilişki kapsamında yürütülen soruşturma sonucu, ANAP hakkında temelli kapatma davası açılmasına yer olmadığına karar verdi.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, soruşturmaya ilişkin yaptığı açıklamada, İçişleri Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 24 Ocak 2003 günlü inceleme yazısında yer alan ‘’ANAP’ın Anayasa’nın 69/10. maddesi ile Siyasi Partiler Yasası’nın (SPY) 79. maddesine aykırı olarak Conrad Adenauer Vakfı Derneği’nden yardım aldığı konusundaki görüş ile ekinde gönderilen’’ evraka dayalı olarak başlatılan soruşturmada elde edilen delillerin birlikte incelenerek değerlendirildiğini belirtti.

Türk Demokrasi Vakfı bağlantısı

Conrad Adenauer Vakfı Derneği ile ANAP’ın adeta yan kuruluşu gibi hareket eden Türk Demokrasi Vakfı arasında ilişki tespit edildiğini belirten Sabih Kanadoğlu, doğrudan ya da Türk Demokrasi Vakfı’nı aracı kullanmak suretiyle Conrad Adenauer Vakfı Derneği’nden ANAP’a yardım yapıldığı yolunda yeterli nitelikte kesin, açık ve somut bir delil elde edilemediğini ifade etti.

Başa dön