|
Eski yazılar
Sadık Çakıcı - sadik@evrensel.net
|
Sanat eserine sahip olmak |
 Son zamanlarda internet ve mahkeme kelimelerini sık sık yanyana görüyoruz. Belki de 2000 yılının en popüler davası, Microsoft’un tekelleşmesine karşı açılan dava idi. İlk bakışta yanıltıcı bir izlenim veren bu dava; aslında tekellerin kendi aralarındaki kapışmalarının başka bir arenada süren uzantısı.
***
Bu dava Microsoft’un parçalanması kararı ile sonuçlandı. Microsoft temyize gitti ve nihai karar henüz belli değil. Bu tür davalar aracılığıyla gündeme geldikçe, internet alanındaki hukuksal boşluğun doldurulması için çalışmalar hızlandırılıyor. Özellikle de internet ve ticaret konusu ile ilgili hukuksal mevzuat oldukça gündemde. Bunun büyük şirketler için önemi oldukça büyük. Şu anda bu duruma en iyi örnek Napster isimli şirkete karşı açılan dava.
***
Yaklaşık birkaç ay kadar önce açılan davanın davacılarını, Sony Music, EMI vb. gibi büyük şirketler oluşturuyor. Davanın konusu ise telif hakkı sözleşmesi kapsamında bulunan müzik eserlerinin mp3 (ses dosyalarını sıkıştırarak boyutlarını küçülten bir format) formatında dağıtılması. Programın çalışma şeklini anlatırsak, davanın içeriği belirginleşecek. Napster isimli programın mantığı; bu programı internet sitesinden ücretsiz olarak indirip bilgisayarına yükleyen birisi, programın yüklü olduğu, dağıtıcı işlev gören makinelere kayıt yaptırdıktan sonra bu programı kullanan diğer kullanıcılarla kendi bilgisayarındaki mp3 dosyalarını paylaşabilir. Yani kendisi internete bağlıyken o an bağlı bulunan başka birisinin bilgisayarından bu dosyaları çekebilir. Aynı şey karşı taraf içinde geçerli.
***
Napster davasında geçtiğimiz hafta mahkemenin aldığı ihtiyati tedbir kararına göre site kapatıldı. Ardından Napster bu karara karşı temyize gitti ve yayın durdurma kararı kaldırıldı. Dava telif haklarının ihlaline karşı açılmış gibi görünse de, daha ziyade büyük plak şirketlerin karlarının azalmasıyla ilgili. Bu şirketlerin söylediğine göre milyonlarca kullanıcısı olan Napster’ın; sektöre verdiği zarar 300 milyon dolar. Müzik eserlerinin mp3 formatında kullanımı CD ve kaset satışlarını ne ölçüde etkiledi tam olarak bilinemez ama bu şirketlerden bazılarının yeni yeni başladığı internet üstünden mp3 dosyalarının satışına darbe vuracağı kesin.
***
Sanat eserinin kendisinden ve onu üretenin emeğinden ziyade bu eserlerin piyasadaki satışlarına ilişkin olan bu davada, Napster’ı kullananların telif haklarına saygısızlık yaptığının ilan edilmesi tam bir yanıltmaca. Kullanıcıların kapitalizmin yarattığı ortamda müzik şirketlerinin kazancı yerine kendi maddi kazancını düşünmesi çok normal; eser sahiplerinin eserlerini şirketlere satarken kendi kazançlarını düşündükleri gibi. Bu arada nihai olarak olumlu sonuçlar doğuran Napster, insanların bir şeyler paylaşması için kurulmuş bir organizasyon değil; bir şirket. Ve yeterince büyük olmadığı için davayı kaybedecek gibi.
|
Bize ulaşmak için;
Tel: +90 212 665 69 36 (6 hat) Fax: +90 212 665 69 43 - 44
|
E-mail: posta@evrensel.net
|
|
| emek.net | arşiv 
| linkler | posta